Gdy stajesz przed prostym zdaje się zadaniem, jak zakup gniazdka ściennego, najczęściej wybierasz się do jakiegoś marketu budowlanego typu Castorama, albo Mrówka. Wygląd gniazdka oczywiście ma znaczenie, bo to ciekawy element dekoracyjny mieszkania, ale są też elementy, których zadanie może wydawać się niekoniecznie oczywiste. Na przykład błyszczący bolec po środku. Po co on właściwie jest w tym gniazdku? Żeby wtyczka się mocniej trzymała? A może chodzi o coś więcej?
Jak nie wiadomo o co chodzi, to w tym przypadku chodzi o bezpieczeństwo. Gniazdko z bolcem ochronnym wybiera się zawsze wtedy, gdy chcemy zapewnić najwyższy poziom bezpieczeństwa użytkowania urządzeń elektrycznych. W praktyce oznacza to, że w większości współczesnych instalacji gniazdka z bolcem są standardem, a modele bez bolca stosuje się jedynie w ściśle określonych sytuacjach.
Do czego służy bolec ochronny w gniazdku?
Bolec ochronny to metalowy styk znajdujący się w gniazdku, który łączy się z przewodem ochronnym instalacji elektrycznej. Jego zadaniem jest odprowadzenie niebezpiecznego napięcia w sytuacji awarii urządzenia. Jeśli wewnątrz sprzętu dojdzie do przebicia, bolec kieruje prąd do ziemi, co chroni użytkownika przed porażeniem. W nowoczesnych instalacjach bolec współpracuje z wyłącznikiem różnicowoprądowym, który natychmiast odcina zasilanie, gdy wykryje nieprawidłowy przepływ prądu.
Wtyczki urządzeń z uziemieniem mają dwa bolce robocze oraz dodatkowe styki boczne lub otwór na bolec ochronny. Wtyczki bez uziemienia mają jedynie dwa bolce robocze. Różnica jest widoczna na pierwszy rzut oka, a producenci sprzętu dobierają typ wtyczki do klasy ochronności urządzenia.
Kiedy wybierać gniazdko z bolcem?
Gniazdka z bolcem są wymagane w większości pomieszczeń i instalacji. Wynika to z obowiązujących norm oraz zasad bezpieczeństwa. W sieciach typu TN‑S, które dominują w nowych budynkach, stosowanie gniazd z bolcem jest standardem i dotyczy praktycznie wszystkich pomieszczeń.
Gniazdko z bolcem należy stosować szczególnie:
- w kuchni, łazience i innych pomieszczeniach o podwyższonej wilgotności,
- w miejscach, gdzie podłączane są urządzenia o metalowej obudowie,
- tam, gdzie instalacja wyposażona jest w wyłącznik różnicowoprądowy,
- w nowych instalacjach zgodnych z aktualnymi przepisami.
W praktyce oznacza to, że większość sprzętów domowych – pralka, lodówka, zmywarka, piekarnik, komputer stacjonarny – wymaga gniazdka z bolcem.
Kiedy można stosować gniazdko bez bolca
Gniazdka bez bolca spotyka się głównie w starszych instalacjach dwużyłowych typu TN‑C. W takich instalacjach nie ma osobnego przewodu ochronnego, dlatego bolec nie mógłby spełniać swojej funkcji. Wymiana gniazdka na model z bolcem w starej instalacji wymaga wykonania mostkowania przewodu neutralnego z bolcem, co musi być wykonane zgodnie z zasadami i przez elektryka z uprawnieniami.
Gniazdka bez bolca można stosować jedynie do urządzeń, które nie wymagają uziemienia. Są to sprzęty o podwójnej izolacji, oznaczone symbolem dwóch kwadratów. Przykłady to ładowarki telefonów, suszarki do włosów, lampki nocne czy niewielkie urządzenia RTV.
Warto pamiętać, że gniazdka bez bolca nie są gorsze same w sobie. Po prostu pełnią inną funkcję i są przeznaczone do innego typu instalacji oraz urządzeń.
Dlaczego spotykamy różne typy gniazdek?
Różnorodność gniazdek wynika z kilku czynników:
- rodzaju instalacji elektrycznej – nowe instalacje mają przewód ochronny, stare często nie,
- wymagań urządzeń – sprzęty wymagające uziemienia muszą być podłączane do gniazdka z bolcem,
- przepisów i norm – współczesne normy nakazują stosowanie gniazd z bolcem w większości pomieszczeń,
- bezpieczeństwa użytkowników – uziemienie znacząco zmniejsza ryzyko porażenia.
W nowych budynkach gniazdka bez bolca praktycznie nie występują. W starszych mieszkaniach można je spotkać, ale coraz częściej są wymieniane na modele z bolcem, zwłaszcza podczas remontów. Warto jednak pamiętać, że sama wymiana gniazdka nie zawsze wystarczy – kluczowy jest stan całej instalacji.
Podsumowując, gniazdko z bolcem ochronnym to rozwiązanie bezpieczniejsze i zgodne z aktualnymi normami. Gniazdka bez bolca mają swoje miejsce, ale tylko w określonych warunkach i dla odpowiednich urządzeń. Jeśli masz wątpliwości, najlepiej skonsultować się z nami, ocenimy instalację i pomożemy dobrać Ci właściwy typ gniazda.